Toegankelijkheid van geestelijke gezondheidszorg
Door de toegenomen vraag naar geestelijke gezondheidszorg en de krappe arbeidsmarkt wachten veel mensen op een behandeling. Deze situatie is onhoudbaar. Daarom ligt onze focus op initiatieven en transformaties die bijdragen aan de toegankelijkheid van de ggz.
Domeinoverstijgende samenwerking in Mentale gezondheidsnetwerken
In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn al ambitieuze afspraken gemaakt over de toegankelijkheid van de ggz en het verbeteren van samenwerking tussen huisartsen, ggz en het sociaal domein. We zien dat een deel van de mensen die zich bij de huisarts meldt met psychische klachten geen behandeling in de ggz nodig heeft en beter geholpen is met ondersteuning in bijvoorbeeld het sociaal domein. Met Mentale gezondheidsnetwerken wordt de samenwerking tussen huisartsen, het sociaal domein en de ggz versterkt, met als doel dat mensen met een (mentale) hulpvraag zo snel mogelijk de juiste hulp of zorg krijgen. Als verzekeraar dragen we bij door ruimte in de regio te creëren om samen te leren en te innoveren. Daarnaast beoordelen en monitoren we in onze kernregio's de plannen en voortgang zodat deze bijdragen aan de toegankelijkheid van zorg.
Hybride zorg en groepsbehandelingen
We zien dat mensen met complexe problematiek het langst moeten wachten op een behandeling. Daarom willen we binnen de ggz mensen en middelen vrijspelen, die vervolgens worden ingezet voor mensen met complexe problematiek. Dit doen we onder andere door het stimuleren van hybride zorg en groepsbehandeling daar waar dat passend is, zonder dat er kwaliteitsverlies optreedt.
Met groepsbehandelingen kunnen meer mensen tegelijkertijd worden geholpen met dezelfde behandelcapaciteit. Terwijl de effectiviteit van de behandeling ten minste even goed blijft. Groepsbehandelingen bieden daarnaast het voordeel dat mensen in contact komen met lotgenoten. Zij kunnen elkaar steunen en helpen als het even tegenzit. Zo heeft groepsbehandeling een positieve invloed op het volledige behandelproces.
Door de inzet van digitale of hybride zorg kan de behandelcapaciteit efficiënter worden ingezet. Digitale en hybride zorg is locatie-onafhankelijk en leidt tot een verminderde reistijd. Digitalisering van de ggz sluit ook aan op de veranderende behoeften van mensen. Digitale zorg is flexibeler in te passen in het dagelijkse leven en geeft mensen meer grip op hun behandeling en gezondheid. Voor een soepele samenwerking tussen cliënt en behandelaar is goede databeschikbaarheid een noodzakelijke randvoorwaarde, zodat iedereen werkt met dezelfde actuele informatie.
Over de inzet van hybride zorg en groepsbehandelingen maken we afspraken met zorgaanbieders in onze overeenkomsten. De IZA-afspraak om 6% behandelcapaciteit vrij te spelen blijft van kracht. Conform de afspraken in het AZWA vragen we voor 2027 een groeipad van tenminste 6% hybride zorg (t.o.v. 2022) en 6% groepsbehandeling (t.o.v. 2025) in het totaalaanbod van elke aanbieder. Dit vraagt om investeringen van zorgaanbieders in digitale toepassingen en groepsbehandelingen, het opleiden van professionals en het versneld in kaart brengen van opschaalbare digitale toepassingen en groepsbehandeling.
Eigen regie over mentale gezondheid
Wij stimuleren onze leden om actief met hun mentale gezondheid aan de slag te gaan. We vinden het belangrijk dat onze leden, waar dat mogelijk is, zelf keuzes kunnen maken over wat ze willen. Om hen daarin te ondersteunen, bieden we (online) zelfhulpprogramma’s aan die gericht zijn op mentale gezondheid. Een voorbeeld hiervan is onze veelgebruikte en hooggewaardeerde app VGZ Mindfulness Coach. Daarnaast verwachten we van zorgaanbieders dat zij hun cliënten stimuleren om zoveel mogelijk zelf het initiatief en de regie te nemen in hun hulp- en zorgvragen.
Minder exclusiecriteria
Zoals ook in het AZWA staat beschreven, stimuleren wij het verminderen van exclusiecriteria die zorgaanbieders hanteren gekoppeld aan de setting waarbinnen behandeld wordt. Door het hanteren van exclusiecriteria moeten sommige groepen cliënten erg lang wachten op passende zorg. We hebben in 2027 specifieke aandacht voor de exclusiecriteria voor ontwikkelingsstoornissen (zoals autisme) en een licht verstandelijke beperking (LVB). Daar zien we namelijk een groot knelpunt in de toegankelijkheid van zorg. Aanbieders ervaren vaak behandelonmacht bij deze doelgroepen gezien de complexiteit, terwijl er tegelijkertijd een grote zorgvraag is bij deze doelgroepen. Complexe zorg leveren is juist een belangrijk doel van de ggz. Daarom gaan we het gesprek aan met zorgaanbieders om samen te bekijken wat nodig is om van deze exclusiecriteria af te stappen.
Optimaal inzetten van personeel
In de steeds krapper wordende arbeidsmarkt is het essentieel om behandelcapaciteit in te zetten waar dit het meest nodig is. Een eerlijke verdeling van werkdruk is noodzakelijk voor voldoende beschikbaarheid van personeel, zoals ook in het AZWA beschreven staat. Dit geldt in het bijzonder voor zorg bij de meest complexe zorgvragen. Deze zorg moet continu beschikbaar zijn en vraagt veelal een multidisciplinaire aanpak. Deelname van psychiaters aan crisisdiensten is voor ons hier onlosmakelijk aan verbonden. Wij vinden het belangrijk dat alle psychiaters de gezamenlijke verantwoordelijkheid dragen voor de acute zorg binnen de ggz.
