Duurzaamheid in de zorg
Coöperatie VGZ zet in op het vergroenen van de zorg en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Verschillende thema's in het duurzaamheidskompas zijn relevant voor de onze relatie met de zorg/zorginkoop.
4 thema die relevant zijn voor duurzaamheid in de zorg
- Financiële gezondheid
- Sociale basis en netwerken
- Gezonde en duurzame voeding
- Energietransitie en circulaire economie
Financiële gezondheid
De gezondheidsverschillen in Nederland zijn groot: mensen met een lage SES (sociaaleconomische status) leven niet alleen gemiddeld acht jaar korter dan mensen met een hoge SES. Ook leven ze 21 jaar korter in goede gezondheid. Geldzorgen, schulden en armoede hebben een negatieve invloed op zowel fysieke als mentale gezondheid, met klachten als stress, slapeloosheid en depressie tot gevolg. Vandaar dat we initiatieven ontplooien om dit te verminderen.
Zo willen we samen met de Stichting GelijkGezond de gezondheidskloof tussen arm en rijk terugdringen. De aanpak van GelijkGezond draait om het inzetten van zogeheten ‘doorbijters’: professionals die overzicht en regie nemen over complexe hulpvragen. Ze zorgen dat problemen bij de kern worden aangepakt, of het nu gaat om financiële zorgen, huisvesting of mentale gezondheid. Door deze integrale aanpak worden gezondheidsverschillen kleiner en is minder inzet van middelen en zorgverleners nodig. In 2025 is GelijkGezond gestart in Delft, Dordrecht, Tilburg en Zoetermeer.
GelijkGezond heeft een formule gevonden waarmee de domeinoverstijgende zorg structureel gefinancierd kan worden. Het startkapitaal komt van sociale investeerders en middelen vanuit het Integraal Zorg akkoord. Zodra de eerste inwoners zijn ondersteund en resultaten zijn behaald, dragen gemeentes en zorgverzekeraars vanuit deze resultaten bij aan de structurele financiering van GelijkGezond.
Sociale basis en netwerken
Een sterk sociaal netwerk en sociale structuren vormen het fundament van onze verandervisie. Daarbij zetten we in op eigen regie en het benutten van persoonlijke netwerken, zodat hulpvragen in de eigen omgeving worden opgelost en mensen niet onnodig doorstromen naar formele zorg. VGZ speelt een verbindende rol: we verbeteren de aansluiting tussen sociaal domein en zorg voor snelle, passende ondersteuning en een soepele overgang tussen informele en formele zorg.
Om te voorkomen dat in de beweging van het zorgdomein naar het sociale domein gezondheidsverschillen onbedoeld vergroot worden, is het nodig om hierbij aandacht te hebben voor de mensen die geen netwerk hebben, die moeite hebben met zelfregie, die nu al zorg mijden. Voorzorgcirkels kunnen hierin een rol vervullen. Dit zijn groepen buren die afspreken om elkaar te helpen, nog voordat er een acute zorgvraag is. Het gaat om praktische hulp én sociaal contact, waardoor mensen langer prettig thuis kunnen blijven wonen. VGZ ondersteunt deze beweging, waarbij we het belangrijk vinden dat deze ook tot stand komen in wijken met veel inwoners met een lage sociaaleconomische status, zodat mensen met een kleinere kans op goede gezondheid ook de voordelen van deze vorm van informele hulp kunnen ervaren.
Gezonde en duurzame voeding
Door een gezonder, duurzamer en meer plantaardig voedingspatroon (Planetary Health Diet), verminderen chronische ziekten, verminderen zorgkosten en hebben we een kleinere impact op de planeet. Ook binnen de zorg heeft voeding aandacht nodig: momenteel voldoet catering bij veel zorgaanbieders nog niet aan de aanbevelingen voor gezonde en duurzame voeding. Terwijl zorginstellingen juist een voorbeeldrol kunnen nemen op het gebied van goede voeding. In het kader van de Green Deal Duurzame Zorg stimuleren we zorgaanbieders hierin stappen te zetten. Zo hebben we ook het handvest van de Transitiecoalitie Voedsel ondertekend.
Groene FIT op voeding
VGZ heeft samen met zorgaanbieders al meer dan veertig Groene FITs ontwikkeld. Dat zijn initiatieven van zorgaanbieders die geïmplementeerd zijn, bewezen impact hebben op duurzaamheid (CO2-reductie, grondstoffen, afval) en kostenneutraal of kostenbesparend zijn. Specifiek voor voeding hebben we samen met de Noordwest-Ziekenhuisgroep een Groene FIT ontwikkeld ‘Vegetarische maaltijd als standaard'. Noordwest-Ziekenhuisgroep bespaart jaarlijks 37.000 kg vlees door het vegetarische menu de standaard te maken. Ongeveer 80% van de patiënten eet nu vegetarisch. Hiermee voorkomen ze de emissie van 9 ton CO2 en de patiënten eten gezonder.
Energietransitie en circulaire economie
De zorgsector heeft een groot aandeel in de CO2-uitstoot (7,3%), het grondstofverbruik (13%) en de afvalproductie (4,2%) in Nederland. Dit draagt direct bij aan de negatieve gevolgen van klimaatverandering en milieuvervuiling op onze leefomgeving en gezondheid. De klimaatcrisis is dus ook een gezondheidscrisis. Door onze bijdrage te leveren aan het verlagen van de negatieve impact die de zorgketen heeft op milieu en klimaat, dragen we op die manier ook weer in positieve zin bij aan gezondheid. Zo hangt alles samen en zetten wij ons breed in voor een gezonde en duurzame toekomst voor iedereen.
We doen dit in de zorg door duurzaamheid aan te jagen via ons zorginkoopbeleid en hierover in gesprek te gaan met onze zorgaanbieders. Vervolgens maken we afspraken over verduurzaming bij de zorgaanbieder en stellen concrete voorwaarden in onze overeenkomsten. We inspireren onze zorgaanbieders door groene FIT initiatieven uit de zorg op te halen en te verspreiden onder andere zorgaanbieders. We werken intensief samen in ZN verband om verduurzaming te versnellen door agenderen, aanjagen, faciliteren, en door het creëren van randvoorwaarden via zorginkoop . Alle zorgverzekeraars hebben hun zorginkoopbeleid ten aanzien van duurzaamheid afgestemd, zodat er eenduidige verwachtingen zijn naar zorgaanbieders. Richting 2030 willen we aantoonbaar duurzamere zorg inkopen en vragen we zorgaanbieders om duurzaamheid aantoonbaar te maken. Daarnaast zijn we aan de slag met het verduurzamen van het preferentiebeleid en zetten we in op circulaire inkoop van hulpmiddelen.
Lees meer over onze duurzame werkwijze
