Verslag: Kiezen voor passende zorg in de regio
CEO van Coöperatie VGZ Marjo Vissers noemde dat logisch: passende zorg gaat niet om alles wat kán, maar om wat een inwoner daadwerkelijk verder helpt, soms zorg, soms iets in de sociale basis. Toch botst dat mensbeeld vaak nog op een systeem dat vooral in protocollen en domeinen denkt.
Arnhem: een ingewikkelde startpositie
Arnhemse raadsleden uit verschillende partijen schetsten een eerlijk beeld van de uitdagingen. Volgens D66-raadslid Wimer Heemsker staat Arnhem nog aan het begin van de transformatie van zorg en ondersteuning. Noud Roelen (SP) wees op grote sociaaleconomische verschillen in de stad en op de bizarre hoeveelheid zorgaanbieders, soms honderden in één wijk. Saskia Manders (VVD) benadrukte de betaalbaarheidsvraag: de zorg wordt duurder en personeel schaarser. Luc Groot (CDA) reflecteerde kritisch op “bestuurlijk onvermogen” en de moeite om écht integraal te werken. Pauline Lunter (Arnhem Centraal) wees op het risico dat Arnhem “rijkelijk laat” is met de noodzakelijke transformatie van het sociaal domein. De boodschap was steeds dezelfde: er is wil én urgentie, maar verkokering, regels en versnippering maken de beweging stroperig.Daarbij benadrukte ook Marloes Berkelaar (GroenLinks/PvdA) hoe essentieel het is om vanuit de inwoner te redeneren: “We moeten echt anders gaan kijken naar wat mensen nodig hebben. Niet vanuit silo’s, maar vanuit de vraag achter de vraag. Dat vraagt luisteren, doorvragen en durven loslaten. De transformatie van het sociaal domein lukt alleen als we dat samen doen.”
Friesland, Zwolle en Apeldoorn laten zien dat het wél kan
De regio’s buiten Arnhem boden hoopgevende voorbeelden. In Zuidwest‑Friesland vertelde wethouder Marianne Poelman hoe de sociale koers daar met de inwoners is ontwikkeld. Niet vanuit beleidskamers, maar vanuit de mienskip, de gemeenschap zelf, waar luisteren belangrijker is dan sturen.Zwolle liet met wethouder Michiel van Willigen (VNG) zien hoe sterk preventie en ruimte voor professionals kunnen werken. Daar leidde een simpele ingreep, zoals het plaatsen van een dakkapel om een uithuisplaatsing te voorkomen, tot een betere en menselijkere oplossing dan een ingrijpend zorgtraject.
Apeldoorn, vertegenwoordigd door afzwaaiend raadslid Soler Berk, koos juist voor eenvoud. Daar kunnen bewoners zonder ingewikkelde aanvragen kleine initiatieven indienen via “boter bij de vis”-budgetten: een buurtbankje, een ontmoetingsmaal, een activiteit voor ouderen. “We onderschatten de kracht van buurten,” zei Stukker, “maar overschatten tegelijkertijd hoe behendig inwoners door onze bureaucratie moeten laveren.”
Ouderenzorg: nieuwe ouderen, nieuwe kansen
Binnen de ouderenzorg schetste bestuurder John Olde Olthof (Pleyade) een opvallend beeld: verpleeghuizen kampen niet met wachtlijsten, maar juist met leegstand. Tegelijkertijd groeit de groep kwetsbare ouderen in wijken waar netwerk en veerkracht afnemen. Volgens hem ligt de oplossing niet in meer bedden, maar in het versterken van lokale gemeenschappen waarin ouderen van betekenis blijven en niet volledig afhankelijk worden van een toch al overbelaste zorgstructuur.GGZ: minder medicaliseren, meer begrijpen
Het GGZ‑gedeelte van het debat zorgde voor scherpe maar constructieve uitwisseling. Marc Verbraak (Pro Persona) vertelde over het verkennende gesprek dat in Arnhem en Nijmegen is getest. Daarbij bleek dat dertig procent van de verwijzingen geen GGZ‑behandeling nodig had, maar een heel ander antwoord.Tegelijkertijd klonken zorgen uit de huisartsenzorg: complexe patiënten zoals mensen met bipolaire stoornissen, autisme of psychoses vallen soms tussen wal en schip. De kern van de discussie draaide om samenwerking: huisarts, wijkteam, sociaal domein en GGZ moeten elkaar beter vinden, niet per geval maar structureel.
De spankracht van buurten: onderschat én overschat
Een levendige discussie ontstond rond de vraag of beleidsmakers de veerkracht van buurten overschatten. Rick Jansen (ChristenUnie) wees op het belang van kleine, lokale initiatieven, maar ook op de frustratie wanneer die stranden in de gemeentelijke verkokering. Tegelijkertijd vertelde Erik Lu van de Partij voor de Dieren in het debat (via hun aanwezige vertegenwoordigers) dat preventie alleen werkt als de leefomgeving gezond is: minder vervuiling, meer groen, betere voeding. De algemene conclusie: buurten kunnen enorm veel dragen, maar niet alles. En zeker niet alles tegelijk.
Die spanning tussen wat buurten aankunnen en wat het systeem van hen vraagt, werd ook zichtbaar in de bijdrage van Christiaan Sleurink, bestuurder van de sociale wijkteams in Arnhem. Hij wees erop hoe ver de praktijk soms afstaat van de beleidsmatige werkelijkheid: “We praten veel over systemen, maar vergeten soms dat we zelf ook buurman of buurvrouw zijn. De kracht van de samenleving zit in verbinding, maar die hebben we deels weg‑georganiseerd. We moeten opnieuw leren aansluiten bij mensen en ruimte durven geven, ook als oplossingen grillig zijn.”
Conclusie: passende zorg begint met de samenleving
Aan het einde van de avond stond één inzicht als een huis: passende zorg is geen zorgvraagstuk, maar een samenlevingsvraagstuk. Het begint bij luisteren, bij tijd maken voor de vraag achter de vraag, en bij vertrouwen geven aan de mensen die de leefwereld beter kennen dan het systeem dat ooit voor hen bedoeld was. Of zoals een van de deelnemers het verwoordde: “Passende zorg begint niet met zorg. Het begint met kijken wie er om iemand heen staat en wie er wíl staan.”
Meepraten?
Met ‘In debat bij VGZ’ geven we een podium aan iedereen die zich betrokken voelt bij gezondheid en zorg in Nederland. We zijn ook benieuwd naar ieders mening. Dus wil je meepraten of gewoon eens meeluisteren? Wees welkom en meld je aan!
Vragen of opmerkingen? Neem dan contact op via indebatbijVGZ@vgz.nl
