Verslag: Data voor de zorg - halen we er genoeg maatschappelijke waarde uit?
Hoe halen we meer maatschappelijke waarde uit gezondheidsdata? Die vraag stond
centraal tijdens In debat bij VGZ op 18 november 2026. De zorg beschikt over een
immense en snel groeiende berg digitale informatie, maar patiënten en professionals
profiteren hier nog onvoldoende van. “Het blijft leuren en sleuren om een stapje vooruit
te zetten”, aldus programmaleider Irene Dingemans van de Nederlands Federatie van
Kankerpatiëntenorganisaties (NFK).
Gedurende het debat kwam duidelijk naar voren dat efficiëntere inzet van
gezondheidsdata niet alleen draait om digitale infrastructuur. Ook duidelijke spelregels
voor gebruik en onderling vertrouwen zijn onontbeerlijk om de stap naar de spreekkamer
en de werkvloer te maken.
Desinformatie
Dat er werk aan de winkel is werd direct duidelijk aan de hand van een voorbeeld uit de
zaal van patiënt die in een ziekenhuis buiten eigen regio belandde: “We kunnen nog niet
eens medische gegevens tussen twee ziekenhuizen uitwisselen.”
Dingemans waarschuwde op haar beurt dat losse zorgdata zonder goede duiding
patiënten kunnen misleiden. “Op zichzelf heeft medische data vaak geen betekenis voor
patiënten. Uitkomsten krijgen pas betekenis als je keuzes die er voor zitten duidelijk
maakt. Als dat niet gebeurt, verspreid je eigenlijk desinformatie.”
Onduidelijke doelen
Ook het koppelen en ontsluiten van gegevens voor onderzoek en kwaliteitsverbetering
in vakjargon aangeduid als secundair datagebruik- blijft ingewikkeld. Verschil in
registratiewijzen, gesloten databestanden en afhankelijkheid van leveranciers
bemoeilijken hergebruik.
Strategisch adviseur Martijn Nap ging tijdens het debat in op het onderzoek naar het
digitale ecosysteem in de zorg dat hij op verzoek van VGZ deed. Volgens Nap doen we er
goed aan om het gebruiksdoelen van data beter te definiëren. Nu lopen die vaak door
elkaar. Dit kan zorgaanbieders kopschuw maken: “Een leerproject wordt anders ervaren
zodra er financiële consequenties aan worden verbonden.”
Daarenboven stopt “leren’ vaak bij een analyse of publicatie, zonder systematisch te
controleren of inzichten ook tot verbeteringen leiden.
Publieke infrastructuur
Een belangrijke voorwaarde voor het beter ontsluiten van bestaande gegevens is een
sluitende, goed werkende digitale infrastructuur. Dat is waar directeur Bart de Geus van
Cumuluz hard aan werkt. “Je moet het zien als een publieke infrastuur, vergelijkbaar met
de spoorwegen of het elektriciteitsnet.” De architectuur en prototypes staan volgens De
Geus in de steigers. Verdere uitrol moeten in 2028 volgen als onderdeel van de plannen
voor invoering van een European Health Data Space (RHDS): “Daarmee hebben we een
gemeenschappelijke stip om naar toe te werken.”
Passende oplossingen
elke verdere stappen de zorg ook neemt, de maatschappelijke doelstelling moet wat
betreft Martijn Kers van VGZ nimmer uit het oog worden verloren. “Je wilt eigenlijk dat
die gezondheidsdata bijdraagt aan de meest passende oplossing voor jou als patiënt.
Als we die kracht echt weten te ontsluiten, dan heb je massa.”
Oftewel: data doen er pas écht toe als ze bijdragen aan de gezondheid van de burger en
de houdbaarheid van het zorgstelsel.
Meepraten?
Met ‘In debat bij VGZ’ geven we een podium aan iedereen die zich betrokken voelt bij gezondheid en zorg in Nederland. We zijn ook benieuwd naar ieders mening. Dus wil je meepraten of gewoon eens meeluisteren? Wees welkom en meld je aan!
Vragen of opmerkingen? Neem dan contact op via indebatbijVGZ@vgz.nl
