In debat bij VGZ 26 november 2025 - "Burger aan zet; zelfzorg of doe-het-samen?"

Verslag: Data voor de zorg - halen we er genoeg maatschappelijke waarde uit?

Hoe halen we meer maatschappelijke waarde uit gezondheidsdata? Die vraag stond 
centraal tijdens In debat bij VGZ op 18 november 2026. De zorg beschikt over een 
immense en snel groeiende berg digitale informatie, maar patiënten en professionals  
profiteren hier nog onvoldoende van. “Het blijft leuren en sleuren om een stapje vooruit 
te zetten”, aldus programmaleider Irene Dingemans van de Nederlands Federatie van 
Kankerpatiëntenorganisaties (NFK).  

Gedurende het debat kwam duidelijk naar voren dat efficiëntere inzet van 
gezondheidsdata niet alleen draait om digitale infrastructuur. Ook duidelijke spelregels 
voor gebruik en onderling vertrouwen zijn onontbeerlijk om de stap naar de spreekkamer 
en de werkvloer te maken.  

Desinformatie

Dat er werk aan de winkel is werd direct duidelijk aan de hand van een voorbeeld uit de 
zaal van patiënt die in een ziekenhuis buiten eigen regio belandde: “We kunnen nog niet 
eens medische gegevens tussen twee ziekenhuizen uitwisselen.”   

Dingemans waarschuwde op haar beurt dat losse zorgdata zonder goede duiding 
patiënten kunnen misleiden. “Op zichzelf heeft medische data vaak geen betekenis voor 
patiënten. Uitkomsten krijgen pas betekenis als je keuzes die er voor zitten duidelijk 
maakt. Als dat niet gebeurt, verspreid je eigenlijk desinformatie.”

Onduidelijke doelen

Ook het koppelen en ontsluiten van gegevens voor onderzoek en kwaliteitsverbetering 
in vakjargon aangeduid als secundair datagebruik- blijft ingewikkeld. Verschil in 
registratiewijzen, gesloten databestanden en afhankelijkheid van leveranciers 
bemoeilijken hergebruik.  

Strategisch adviseur Martijn Nap ging tijdens het debat in op het onderzoek naar het 
digitale ecosysteem in de zorg dat hij op verzoek van VGZ deed. Volgens Nap doen we er 
goed aan om het gebruiksdoelen van data beter te definiëren. Nu lopen die vaak door 
elkaar. Dit kan zorgaanbieders kopschuw maken: “Een leerproject wordt  anders ervaren 
zodra er financiële consequenties aan worden verbonden.”  

Daarenboven stopt “leren’ vaak bij een analyse of publicatie, zonder systematisch te 
controleren of inzichten ook tot verbeteringen leiden. 

Publieke infrastructuur

Een belangrijke voorwaarde voor het beter ontsluiten van bestaande gegevens is een 
sluitende, goed werkende digitale infrastructuur. Dat is waar directeur Bart de Geus van 
Cumuluz hard aan werkt. “Je moet het zien als een publieke infrastuur, vergelijkbaar met 
de spoorwegen of het elektriciteitsnet.” De architectuur en prototypes staan volgens De 
Geus in de steigers. Verdere uitrol moeten in 2028 volgen als onderdeel van de plannen 
voor invoering van een European Health Data Space (RHDS): “Daarmee hebben we een 
gemeenschappelijke stip om naar toe te werken.”  

Passende oplossingen

elke verdere stappen de zorg ook neemt, de maatschappelijke doelstelling moet wat 
betreft Martijn Kers van VGZ nimmer uit het oog worden verloren. “Je wilt eigenlijk dat 
die gezondheidsdata bijdraagt aan de meest passende oplossing voor jou als patiënt.  
Als we die kracht echt weten te ontsluiten, dan heb je massa.” 

Oftewel: data doen er pas écht toe als ze bijdragen aan de gezondheid van de burger en 
de houdbaarheid van het zorgstelsel.

Meepraten?

Met ‘In debat bij VGZ’ geven we een podium aan iedereen die zich betrokken voelt bij gezondheid en zorg in Nederland. We zijn ook benieuwd naar ieders mening. Dus wil je meepraten of gewoon eens meeluisteren? Wees welkom en meld je aan!

Vragen of opmerkingen? Neem dan contact op via indebatbijVGZ@vgz.nl

  • Logo VGZ
  • Logo Bewuzt
  • Logo IZA
  • Logo VGZ voor de Zorg
  • Logo Unive
  • UMC Zorgverzekering
  • Logo Zekur
  • Logo Zorgzaam